DİSK-AR: İstihdam artışı yetersiz kaldı

Türkiye Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu Araştırma Enstitüsü (DİSK-AR) Türkiye İstatistik Kurumu TÜİK’in 15 Haziran 2017 günü açıkladığı Mart 2017 dönemi Hanehalkı İşgücü Araştırması sonuçlarını değerlendirdi:

  • TÜİK tarafından açıklanan dar tanımlı (standart) işsizlik oranı bir önceki yılın Mart ayına göre 1.6 puan artarak yüzde 11,7’e yükseldi. Böylece resmi işsizlik oranı son yedi yılın en yüksek düzeyine ulaştı.
  • Mart 2011’de yüzde 10,1 olan işsizlik oranı 7 yıl sonra 11,7’ye yükselmiş oldu.
  • Dar tanımlı işsiz sayısı bir önceki yılın Mart ayına göre 609 bin kişi artarak 3 milyon 642 bine yükseldi. İşsiz sayısı son beş yılda 1 milyon 159 bin arttı. İşsiz sayısı son 7 yılın en yüksek düzeyinde.
  • Genç kadın işsizlik oranı bir önceki yılın Mart ayına göre 5,7 puan artarak yüzde 25’e yükseldi.
  • Mart 2014’te 6 milyon 41 bin olan geniş tanımlı işsiz sayısı Mart 2017’de 6 milyon 525 bine yükseldi. Geniş tanımlı işsiz sayısı 483 bin kişi artarak yüzde 19,5 olarak gerçekleşti.
  • Tarım dışı kadın işsizliğindeki artış sürüyor. Tarım dışı kadın işsizliği 3 puan artarak 18,4’e yükseldi
  • Mart 2017 döneminde genç (15-24 yaş arası) işsizliği bir önceki yılın aynı dönemine göre 4,4 puan artarak yüzde 25’e yükseldi.
  • Tarım dışı genç işsizliğinde artış devam ediyor. Bir önceki yılın aynı dönemine göre 4,9 puan artan tarım dışı genç işsizliği yüzde 24 olarak hesaplandı.

İşsizlikte artış durmak bilmiyor

Toplam işsiz sayısı bir önceki yılın Mart ayına göre 619 bin kişi artarak 3 milyon 642 bin olarak gerçekleşti. Mart 2017 döneminde özellikle kentsel kadın ve genç işsizlik türlerinde artış yüksek oranda gerçekleşti.

İşsizlik rakamları son 7 yılın en yüksek seviyesine çıktı. Geniş tanımlı işsiz sayısı ise son dört yılın aynı dönemlerine göre zirveye ulaşmış durumda. Geniş tanımlı işsiz sayısı 593 bin kişi artarak yüzde 19,5 olarak gerçekleşti.

Tablo 1: Geniş Tanımlı İşsizlik (2014-2017)
İşsiz Türü 2014 2015 2016 2017
Dar tanımlı işsizler 2.747 3.069 3.023 3.642
Ümitsiz işsizler 654 664 635 650
İş aramayıp çalışmaya hazır olanlar 1.837 1.786 1.798 1.683
Zamana bağlı eksik istihdam 712 532 488 458
Mevsimlik çalışanlar 91 114 89 92
Toplam 6.041     6.165     6.033     6.525
İşsizlik kadınlarda ve gençlerde çok daha yüksek seyrediyor

Kadın ve genç işsizlik türlerinin tamamında gerçekleşen yükseliş, en çok genç kadın işsizliğinde görüldü. 2014 yılında yüzde 18,8 olan genç kadın işsizliği 6,2 puan artış göstererek yüzde 25’e yükseldi.

Teşvikler çözüm olmadı

İstihdam seferberliği iddialarına ve yoğun istihdam teşviklerine rağmen son bir yılda yaşanan istihdam artışı 496 bin ile sınırlı kaldı. Buna karşılık son bir yıl içinde işsiz sayısı ise 619 bin arttı.

Değerlendirme ve öneriler

TÜİK’in Mart 2017 dönemi Hanehalkı İşgücü Araştırması sonuçları işsizlikte artış eğilimin devam ettiğini gösteriyor. İşsizlik son beş yılın en yüksek sayısına yükselirken bütün işsizlik türlerinde tırmanış yaşanıyor. Genişletilmiş işsiz sayısı 6,6 milyon gibi oldukça yüksek bir sayıya ulaşmış durumda. İşsizlikteki artış en çok kadınları ve gençleri etkiliyor. AKP’nin işsizlikle mücadelede başarısız olduğu net biçimde görülüyor.

İşsizliğin azaltılması ve istihdamda kalıcı ve güvenceli artış sağlanması için önerilerimiz:

  • “Herkesin çalışması için, herkesin daha az çalışması” ilkesi doğrultusunda haftalık çalışma süresi gelir kaybı olmaksızın 37,5 saate, fazla mesailer için uygulanan yıllık 270 saat sınırı, 90 saate düşürülmelidir.
  • Uluslararası çalışma normları doğrultusunda herkese en az bir ay ücretli yıllık izin hakkı tanınmalıdır.
  • İstihdam artışlarında kamunun payı dikkate değerdir. Kamu istihdamının artırılması, kamuda eğreti ve güvencesiz çalışma biçimleri yerine, kadrolu ve güvenceli istihdam artışının sağlanması yaşamsal önemdedir. Kamu girişimciliği ve hizmetleri istihdam yaratacak şekilde yeniden ele alınmalı ve kamuda personel açığı derhal kapatılmalıdır.
  • Güvencesiz çalışma biçimlerine son verilmeli, tüm taşeron işçilere kadro verilmelidir. Kamu taşeron işçileri kamu işçisi olarak kadroya alınmalıdır.
  • Uluslararası Çalışma Örgütü ILO’nun “insana yaraşır iş” yaklaşımı temelinde herkese güvenceli ve nitelikli işler sağlanmalıdır.
  • Kiralık işçilik yasası (6715) Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmelidir.
  • Sendikal hak ve özgürlüklerin kullanımı güvence altına alınmalı, sendikal barajlar kaldırılmalı, herkesin sendika hakkını özgürce kullanabilmesi için gerekli yasal düzenlemeler yapılmalıdır.
  • Toplum yararına çalışma programları kapsamında çalıştırılanlar daimi işçi statüsüne geçirilmelidir.
  • İş başında eğitim adı altında çırak ve stajyerlerin ucuz işgücü deposu olarak kullanılması uygulamasına son verilmelidir.
  • İşsizlik Sigortası Fonunun amaç dışı kullanımına son verilmelidir
  • Kadın istihdamının artırılması ve işsizliğinin azaltılması için işgücü piyasalarındaki cinsiyetçi uygulamalara son verilmeli, ev içi bakım hizmetleri devletin gereken nitelikli, yaygın ve ücretsiz bakım hizmetlerini sağlaması ile kadının üzerinden alınmalıdır.

Raporun tamamına ulaşmak için:

http://disk.org.tr/2017/06/disk-ar-issizlik-ve-istihdam-raporu-haziran-2017/