Ana Sayfa Araştırma DİSK-AR: “Asgari ücretle yaşamak mucize…”

DİSK-AR: “Asgari ücretle yaşamak mucize…”

(ASGARİ ÜCRET İLE YAŞAM RAPORU – Aralık 2013)

Asgari ücretliden, 2014 yılında da öğün başına 81 kuruşla karnını doyurması,1 buzdolabı için 24 ay çalışması, 266 TL’ye barınması ve ısınması, çocuk başına 3 TL’lik eğitim harcaması ile çocuklarını yetiştirmesi bekleniyor.

Türkiye Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu Araştırma Enstitüsü DİSK-AR’ın, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İstatistikleri üzerinden yaptığı hesaplamaya göre, eşi çalışmayan ve iki çocuklu bir asgari ücretli 2014 Hükümet Programı’nda öngörülen ücret artışı kabul edilirse Ocak 2014 tarihinde elde edeceği geliri ile gıdaya günlük ancak 9 lira 73 kuruş ayırabilecek. Buna göre asgari ücretlinin üç öğün için kişi başına ayırabildiği tutar 2 lira 43 kuruş olurken, öğün başına bu tutar sadece 81 kuruş düzeyinde kalmakta.

Raporda, en yoksul yüzde 20’lik kesimin yaşamını sürdürebilmek için gelirinin ancak yüzde 33,7’sini gıda harcamalarına ayırabildiğine dikkat çekilerek, 2014’ün birinci altı ayı için öngörülen ücret artışı ile eşi çalışmayan ve 2 çocuklu bir asgari ücretlinin eline asgari geçim indirimi dahil net 866 TL geçeceği belirtildi. Buna göre asgari ücretli gelirinden gıda için günlük ayırdığı 9 lira 73 kuruş TL ile hem eşinin hem kendinin hem de çocuklarının karnını doyurmak zorunda kalacak.

DİSK-AR tarafından, Türkiye’ye Özgü Beslenme Kalıbı ve TÜİK Madde fiyatları dikkate alınarak yapılan hesaplamaya göre 4 kişilik bir ailenin günlük sağlıklı beslenebilmesi için Kasım 2013 itibari ile kişi başına ortalama 1121 TL gıda harcama yapması gerekiyor. Buna göre asgari ücretli, 1 kişinin sağlıklı beslenmesi için gerekli olan gıda harcaması ile 4 kişiyi doyurmaya çalışıyor.

Rapora göre Kasım 2013 tarihi itibari ile ortalama kira bedeli 577 TL’yi bulurken, asgari ücretlinin kira ve diğer konut harcamaları için ayırabildiği tutar sadece 266 TL olacak. Buna göre asgari ücretli en sağlıksız çevrede, kentsel donatı hizmetlerinin en az olduğu, deprem riski altındaki konutlarda yaşamak zorunda bırakılıyor. Sefalet sadece sofrada değil, sağlıksız konutlarda da asgari ücretliyi buluyor.

Raporda asgari ücretlinin, çalıştığı işyerinin servis imkânı yoksa işyerine ulaşımının bile büyük bir sorun olduğu vurgulanıyor. Tek bir belediye otobüs biletinin Türkiye ortalamasında 1,7 TL olduğu koşullarda, asgari ücretlinin ulaşım için ayırabildiği günlük pay sadece 2,2 TL, bu gelirle gideceği yerden dönmesi imkansız. Kültür ve eğlence için ayırabildiği pay toplamda aylık 11 TL’yi bulurken, bu miktar ile ne sinema, ne tiyatro ne de maça gidebilmek mümkün. Sinema bileti ortalama 11,5 TL, tiyatro bileti 24,5 TL. Isınma, bakım, onarım, temizlik ve hatta kadro eksikliği nedeni ile öğretmen ihtiyacı, kaynak yokluğu bahanesi ile velilerin ödediği katkı paylarına teslim edilen eğitim koşularında, asgari ücretli çocuğuna defter kalem bile alamayacak durumda. Okul tercihleri büyük oranda, yoksul ve kaynak yokluğundan eğitim veremez durumdaki okullar. Yani asgari ücretlinin çocuğunu okutması, aylık çocuk başına 3 TL’lik ayrılan pay ile yokluktan dolayı neredeyse mucize.

Asgari ücretlinin ortalama fiyatlı bir buzdolabını alması için, ev eşyası için ayırabildiği aylık 45 TL ile başka hiçbir eşya almaksızın 24 ay çalışması gerekiyor.

Rapora göre özetle asgari ücretliden, öğün başına 81 kuruşla karnını doyurması,1 buzdolabı için 24 ay çalışması, 266 TL’ye barınması ve ısınması, çocuk başına 3 TL’lik eğitim harcaması ile çocuklarını yetiştirmesi bekleniyor.

Raporun sonuç bölümünde, asgari ücretin bu düzeyde belirlenmesinin, sefalette ısrar anlamına geldiği ifade edilerek, işçilerin talebinin asgari ücretin, bir işçinin ailesi ile birlikte asgari olarak temel ihtiyaçlarını karşılayacak, işçiyi kimseye muhtaç etmeyecek bir düzeyde belirlenmesi ve sefaletin son bulması olduğu ifade edildi. “Asgari ücretliyi enflasyona ezdirmedik” söyleminin, aslında asgari ücretliyi daha da yoksullaştırmadık anlamına geldiğine dikkat çekilen raporda, dünyanın hiçbir yerinde hükümetlerin ücretlerde erimeye yol açmadık diye övünmediği belirtildi. Raporda şu görüşlere yer verildi:

“Asgari ücretin ekonomik büyüme ve verimlilik artışından pay almaması, üretilen kaynakların belirli ellerde toplanması anlamına gelmektedir. Gelir dağılımını düzenleyici bir rol oynaması beklenen asgari ücretin, açlık sınırının bile altında belirlenmesi vicdanları zedelemektedir. Asgari ücretin, temel gereksinimleri karşılayacak bir biçimde ele alınması gerekmektedir. Ne yazık ki, 2014 yılı için de hükümetin belirlediği rakamlar raporda da görüldüğü gibi sefaletin sürdürülmesi anlamına gelmektedir.”

ASGARİ ÜCRETLİ NEYE NE KADAR AYIRABİLİYOR?

Harcama Grubu

Harcama Kalıbı

Harcama miktarı (TL)

Günlük harcama (TL)

Gıda ve alkolsüz içecekler 33,7 292 9,73
Alkollü içecek, sigara ve tütün 5,2 45 1,50
Giyim ve ayakkabı 4,5 39 1,29
Konut ve kira 30,7 266 8,86
Ev eşyası 5,2 45 1,50
Sağlık 1,8 16 0,52
Ulaştırma 7,6 66 2,20
Haberleşme 3,7 32 1,06
Kültür, eğlence 1,2 11 0,35
Eğitim hizmetleri 0,7 6 0,20
Otel, lokanta, pastane 2,7 24 0,79
Çeşitli mal ve hizmetler 2,9 25 0,85
Toplam 100 866

 

Not: Hesaplamada 4 kişilik bir aile üzerinden yapıldığı için, eşi çalışmayan ve 2 çocuklu bir asgari ücretlinin, asgari geçim indiriminden kaynaklı geliri de hesaba katılmıştır. Bekar bir asgar ücretli için söz konusu ücret  828 TL olacaktır.

Kaynak: TÜİK 2008 yılı Hanehalkı Tüketim Harcaması Araştırması, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İstatistikleri