Hafta tatili hakkımız korunuyor

1 Temmuz 2017 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren 7033 sayılı Yasa ile hafta tatiline ilişkin bir düzenleme yapılmıştır.

Yapılan düzenleme ile 394 sayılı Hafta Tatili Hakkında Kanun yürürlükten kaldırılmıştır.

Bu değişiklik, kimi yayın organlarında hafta tatilinin kaldırıldığına dair haber ve yorumlara neden olmuştur.

Yorum ve haberlerin önemli bir kısmının bilgi eksikliğinden kaynakladığı ve uygulamada kimi yanlışlıklara da yol açabileceği anlaşılmaktadır.

Olası hatalı anlama ve uygulamalara karşı, üyelerimizi ve tüm işçileri bilgilendirmek amacıyla Konfederasyonumuz DİSK tarafından üye sendikalara yazı gönderilmiştir.

Öncelikle bilinmesi gereken en önemli konu, mevzuatımızda birden fazla yasa ile hafta tatili hakkı korunmaktadır ve hafta tatili Pazar günüdür.

1) Yürürlükten kaldırılan 394 sayılı Yasa içeriği nedir?

Söz konusu yasa 1924 yılında yürürlüğe girmiş ve yıllar içinde önemli ölçüde değişmiş veya kimi maddeleri yürürlükten kaldırılmıştır.

Son haliyle yasa temelinde çalışma süresini 6 gün olarak sınırlamış, 24 saatten az olmamak üzere haftada bir gün tatil yapılması kuralı getirmiş ve Pazar günü hafta tatili olarak belirlemişti. Pazar günleri çalışma yapmak isteyen işyerlerinin belediyelerden izin alması zorunluluğu getirilmişti.

2) Diğer yasalarda hafta tatili düzenlemeleri nelerdir?

Öncelikle Anayasa, dinlenmeyi çalışanların hakkı olarak tanımlamaktadır. Ücretli hafta ve bayram tatili hak ve koşullarının ise yasa ile düzenlenmesini devlete görev olarak vermiştir (Md. 50).

Yine üç ayrı yasada hafta tatili ve bu tatillerde çalışma yapılması halinde ödenecek ücret konusu hüküm altına alınmıştır.

Ø 2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun hafta tatilinin Pazar günü olarak belirlemiştir (Md 3).

Ø 6498 sayılı Türk Borçlar Kanunu işverenleri, işçiye kural olarak Pazar günü tatil vermekle yükümlü kılmıştır (Md. 421).

Ø 4857 sayılı İş Kanunu işçilere bir tam günlük (24 saat) hafta tatili verilmesini ve ücretinin ödenmesini zorunlu hale getirmiş (Md. 46), ayrıca işçinin onay vermesi halinde, hafta tatili ücretine ek olarak alacağı fazla çalışma ücretinin miktarını belirlemiştir. (Md 41). Hafta tatili ücretleri toplu iş sözleşmeleri ile artırılabilmektedir.

3) Yapılan değişiklik bir ihtiyaç mıdır?

Bir işverenin harç nedeniyle elde edeceği tasarrufla ne kadarlık yeni işgücü veya üretim artışı yapılacağı da belirsizdir.

Bundan çok daha kapsamlı desteklere rağmen, üretim ve istihdam artışı sağlanmasında zorluk çekilirken etkisi tartışmalı bir adımdan çok da hayır beklenmemelidir.

Ama öte yandan toplamda önemli bir kamu gelir kaynağı kaybı yaratacağı da açıktır.

394 sayılı Yasa’nın yürütmeden kaldırılmasının kazanç-kayıp tablosu yapıldığında, ortada sadece birey olarak işverenin kazançlı olacağı, değişimin toplumsal bir ihtiyaçtan kaynaklanmadığı söylenebilir.

4) Sonuç olarak hafta tatili hakkımız korunmaktadır

Sonuç olarak yapılan değişiklik, işçilerin 1924 yılından beri sahip olduğu hafta tatili hakkını ortadan kaldırmamıştır.

Ancak bu hakkın korunabilmesi, işçilerin uyanık olmasına ve hakkına sahip çıkmasına bağlıdır.

Son zamanlarda sıklıkla karşılaştığımız “torba yasa”larla gece yarıları onlarca yasada değişiklik yapılması, hepimizin sürekli tetikte olmasını gerekli ve zorunlu kılmaktadır.